Bu yazı, tüketici sözleşmelerinden (taksitli satış, züccaciye/mağaza/esnaf alışverişi, kefalet vb.) doğan alacak iddiasıyla başlatılan genel haciz yoluyla ilamsız icra takipleri hakkında genel bilgilendirme içindir. Genellikle beyaz eşya, mobilya, elektronik eşyalar vs. ile ilgili alışverişlerde bu durumlarda karşılaşılır. Bu tür dosyalarda tebligat, süreler, faiz/masraf kalemleri, muacceliyet ve kefillik detayları sonucu ciddi şekilde etkileyebilir. Hak kaybı yaşamamak için dosyanın evrak üzerinden değerlendirilmesi önemlidir.

Kapsam:

Bu sayfa şunlar içindir:

• Taksitli alışveriş / tüketici sözleşmesi alacağına dayalı ilamsız takip (genel haciz)

Bu sayfa şunlar için değildir:

• Senet/bono gibi kambiyo senedine dayalı takipler (kambiyo takibi)
• Mahkeme kararına/ilama dayalı ilamlı icra süreçleri

Not: Takibin türü farklıysa izlenecek yol değişir; bu nedenle evrak görülmeden kesin yorum yapılmaz.

Gizlilik ve güvenlik

Avukatlık Kanunu ve meslek kuralları gereği sır saklama yükümlülüğümüz kapsamında, paylaştığınız belgeler gizlilik içinde değerlendirilir.
İletişim: 05549421395

Bu sayfa kimin için?

Aşağıdakilerden biri sizde varsa bu yazı sizi ilgilendiriyor olabilir:

• “Taksitli alışveriş yaptım ve icralık oldum.”
• “Ben sadece kefildim; asıl borçlu değilim. Buna rağmen takip bana geldi.”
• “Borç bu kadar değildi; dosya çok yüksek görünüyor.”
• “Uyarı yapılmadan icra/haciz başladı.”
• “Korkup ödeme yaptım; geri alma imkânı var mı?”
• “Evrak geldi ama ilgilenemedim; şimdi haciz/bloke var.”
• “Hesabım blokeli / maaşıma haciz geldi.”
• “Ödeme emrine itiraz süresini kaçırdım; artık her şey bitti mi?”

Haciz/bloke ‘bir anda’ olmaz: Dosyada genellikle şu adımlar vardır

• Takibin kesinleşmesi,
• Haciz işlemleri ve bankalara haciz ihbarnamesi gönderilmesi,
• Bankanın bloke/aktarım işlemleri.

Bu nedenle dosyada genellikle şu hat incelenir:

• Tebligatın usulü ve tebliğ tarihi
• Kesinleşme tarihi
• Bankaya gönderilen haciz ihbarnamesinin tarihi
• Haczin kapsamı

Süreler ve ilk bakılacak noktalar:

• Ödeme emri yeni tebliğ edildiyse: Bazı durumlarda 7 gün içinde itiraz, takibi durdurabilen en hızlı yoldur.
• Ödeme emrine süresinde itiraz edilmediyse: Dosyaya göre icra takibine karşı dava yolları gündeme gelebilir (örnek: menfi tespit).
• Takip sonrası icra tehdidi altında ödeme yapıldıysa: Dosyaya göre ödemenin geri alınmasına yönelik dava yolu gündeme gelebilir (örnek: istirdat).

Not: Her dosyada aynı sonuç çıkmaz. Süreler ve uygulanacak yol, evrak ve dosya safahatına göre belirlenir.

Genel haciz (sözleşme alacağı) icra takibiniz varsa ve bloke/haciz/yüksek faiz-şişme iddianız bulunuyorsa, ön değerlendirme için arayabilirsiniz: 05549421395

1) “Borcum var mı yok mu?” sorusu bazen tek başına yetmez. Hukuki incelemesi biraz karmaşıktır.

İcra dosyalarında kritik soru çoğu zaman şudur:

• Borç hangi kalemlerden oluşuyor? (ana para–faiz–masraf)
• Tüm taksitler bir anda mı istenmiş? (muacceliyet)
• Faiz ve ödeme hesabı hukuka uygun mu?
• Kefilden her şartta borç istenebilir mi? Kefile icra takibi yapılmasının şartları nelerdir?
• Haksız yere ödeme yaptıysam geri alabilir miyim?

Çünkü pratikte en büyük farkı; kefaletin hukuka aykırı oluşu, faiz kurgusu, ödemelerin yazılma sırası ve muacceliyetin doğru kurulup kurulmadığı yaratır.

2) Bu dosyalarda en sık görülen ve tekrar eden hatalar şunlardır:

• Taksitler gecikti diye tüm borç aynı anda istenir. Hukuki karşılığı muacceliyettir. Muacceliyet şartları oluşmadan, tüm borç temerrüde düşmüş gibi gösterilerek tamamı talep edilebilir.
• Yapılmış ödemeler yanlış kaydedilir; ödeme ana paraya değil faize/masrafa yazılıp borç şişirilir.
• Gecikme/temerrüt faizi kanuna aykırı uygulanır.
• Kefil, “asıl borçlu” gibi konumlandırılabilir.
• Takip kalemleri belirsiz bırakılır; ana para–faiz–masraf ayrımı net değildir.

Dosyayı incelemeden kesin hüküm kurulmaz; ancak bu alanda tekrar eden hatalar çoktur.

3) Ödeme emri tebliğ edildikten sonraki süre neden önemlidir?

Genel haciz yoluyla yapılan takiplerde, ödemeye itiraz süresi (dosyaya göre) takibi durdurabilen en hızlı yoldur. Bu nedenle ilk bakılacak yer:

• Tebligat tarihi
• Tebligatın usulüne uygun olup olmadığı
• İtiraz edilip edilmediği ve takibin kesinleşme durumu

Bazen kişi tebligatı fark etmez; şehir dışı, hastalık, yoğunluk derken süre kaçabilir. İşte bu noktada çoğu kişi gereksiz bir umutsuzluğa kapılır.

4) “İtiraz süresini kaçırdım” veya “Borcu maalesef çoktan ödemiş bulundum” diye her şey bitmez. Kanunun tanıdığı imkanlar mevcuttur.

İtirazın süresi kaçmış olsa veya borcu ödemiş bulunsanız dahi borçlu olmadığınızı (ya da borcun bu kadar olmadığını) ileri sürebileceğiniz hukukî yollar olabilir.

4.1 Menfi tespit davası (borçlu olmadığınızın tespiti davası)

İcra takibinde itiraz süresini kaçırdıktan sonra da menfi tespit davası (borçlu olmadığınızın tespiti davası) açılabilir. Burada teknik ayrım şudur:

• Takipten sonra açılan menfi tespit davasında, kural olarak “takip hemen tamamen dursun” şeklinde tedbir verilmesi her dosyada mümkün olmayabilir. Ancak bu durum davayı kazanmanıza engel değildir.
• Ancak bazı şartlarla, icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi (dosyaya yatırılan paranın icra dairesinin kasasında davanın sonuna kadar tutulması) yönünde tedbir talebi gündeme gelebilir.

Bu ayrımın uygulanabilirliği, evrak ve takip safahatı ile birlikte değerlendirilir.

4.2 İstirdat davası (haksız ödenen paranın geri alınması)

İcra takibi açıldıktan sonra “haciz zoruyla/icra tehdidi altında” ödeme yapmak zorunda kaldıysanız, bazı şartlarda ödenen paranın geri alınması için istirdat davası (haksız ödenen paranın geri alınması davası) yolu gündeme gelebilir.

Acil uyarı: hukuki işlerde süreler çok önemli olduğundan süreniz duruma/dosyanıza göre değişebileceğinden bize ulaşıp durumunuz hakkında bilgi alabilirsiniz: 05549421395

5) “Yüksek faiz” haksızlığı: Borç en çok burada şişer

İcra dosyalarında borcun büyümesinin en yaygın sebebi faiz kurgusudur. Şu sorular cevaplanmadan dosya tam okunmuş sayılmaz:

• Talep edilen faiz akdî faiz mi yoksa temerrüt/gecikme faizi mi?
• Faiz hangi tarihten itibaren işletilmiş?
• Ödemeler hangi sırayla mahsup edilmiş?
• Tüketici kredisi söz konusuysa, gecikme faiz oranı mevzuat sınırını aşıyor mu?

Bu başlıklar dosyayı doğrudan ilgilendirmektedir. Boş yere yüksek faiz ödememek veya ödediyseniz geri alabilmek için sürecinizi takip ediniz.

6) Muacceliyet: “Borcun tamamı istenebilir mi?”

Birçok takipte, birkaç taksit gecikmesi üzerinden, muacceliyet şartları oluşmadan, tüm borç temerrüde düşmüş gibi gösterilerek tamamı hatalı şekilde talep edilmektedir.

Oysa tüketici kredilerinde ve tüketici ilişkilerinde muacceliyet (tüm taksitlerin talep edilebilmesi) belirli şartlara bağlanmıştır. Özellikle tüketiciye süre verilmesi ve usulüne uygun uyarı yapılması vs. kanunun koyduğu kurallar vardır.

Bu yüzden dosyada mutlaka aranması gereken evraklar:

• Muacceliyet uyarısı / ihtarname (Her ihtarname geçerli değildir. İhtarnamenin içeriğini yanlış yazmış olabilirler)
• Tebliğ şerhi (hangi tarihte, nasıl tebliğ edildi)
• Ödeme planı ve temerrüt tarihleri

Muacceliyet doğru kurulmamışsa, takip tarihinde istenebilir bir alacak bulunmadığı iddiası güçlenebilir. Bu durumda haksız yere icra ödemesi yapmak durumunda kalmamak veya ödediğiniz parayı geri alabilmek için bilgilenmeniz çok önemlidir.

7) Kefil olma durumu: İmza atsanız bile kefalet geçersiz sayılabilir.

Kefillik, bu dosyaların en çok suistimal edilen alanlarındandır. Kefil dosyalarında temel inceleme alanları:

• Kefalet türü (adi/müteselsil) ve sözleşme kurgusu
• Kefalet metnindeki şekil şartları
• Kefilin sorumluluğunun kapsamı (azami tutar, süre, fer’îler)
• Bazı hallerde eş rızası ve bağlantılı şekil tartışmaları

Kefil olduğunuz dosyada “asıl borçlu gibi” işleme maruz kalmanız her zaman hukuken doğru değildir; bunu söyleyebilmek için metnin görülmesi gerekir. Eğer kefil olarak size icra takibi başlatıldıysa kefilin haklarını muhakkak öğrenmelisiniz.

8) Dosyanızı incelerken kısaca şu detayları değerlendiririz:

1. İcra takibi açılmış mı?
2. İcra takibi açıldıysa takip türü genel yoluyla ilamsız takip mi? (Sözleşme alacağı mı?)
3. Ödeme emri hangi tarihte tebliğ edilmiş ve itiraz edilip edilmediği hususu.
4. Dayanak sözleşme ve ödeme planının dosyada bulunup bulunmadığı.
5. Sözleşme hukuka uygun mu düzenlenmiş?
6. Muacceliyet uyarısı var mı, tebliği var mı? Var ise hukuka uygun mudur?
7. Ödeme var mı? Yapıldıysa takipten önce mi yoksa sonra mı?
8. Faiz türü, başlangıç tarihi, oran ve hesap yöntemi.
9. Masraf/fer’î kalemlerin dayanağı
10. Borçlu sıfatı (asıl borçlu mu, kefil mi?) ve sorumluluk kapsamı
11. Yol haritası: itiraz, şikâyet, arabuluculuk, menfi tespit, istirdat, duruma göre tedbir.

Dosyanızı incelemeden yorumda bulunmamız zordur. Ancak evrakları gördüğümüzde şunları netleştirebiliriz:

9) Bizi aradığınızda süreç nasıl ilerler?

Amaç; sizin menfaatinize en uygun yolu bulmaktır, sorun çıkartıp sizi lüzumsuz hukuki süreçlere sürüklemek değildir. (Üzüm mü yemek yoksa bağcıyı mı dövmek)

• Dosyanız hakkında bilgi toplarız, sizden elinizdeki bilgileri ve evrakları isteriz.
• Yukarıda saydığımız konuları ve daha fazlasını tespit ederiz.
• Eğer acil bir durum var ise sizi derhal bilgilendiririz.
• Dosyanız hakkındaki düşüncelerimizi size anlatırız.
• Size, en uygun hukuki sürecin hangisi olduğu konusunda bilgi veririz. Seçenekleri sizinle paylaşırız.
• Karar kılınan hukuki sürecin giderlerini (harç, masraf vs.) yaklaşık olarak hesaplar size söyleriz.
• Hukuki işlerin sonucu ile ilgili kesin konuşmak kanunen yasaktır. Size vaatlerde veya taahhütlerde bulunan kişilere itibar etmeyiniz.

10) Bizi aramadan önce:

• Gelen tebligatlar (icra takibi veya ihtarname)
• Varsa sözleşme + ödeme planı
• Ödeme yapıldıysa dekontlar
• Dosya hakkında önemli gördüğünüz her evrak.
• E-Devletiniz varsa ve girebiliyorsanız süreciniz çok daha hızlı ilerler.

11) Sıkça sorulan sorular

Soru: Ödeme emrine itiraz süresini kaçırdım; tamamen bitti mi?

Cevap: Hayır. Dosyanın safahatına göre menfi tespit ve bazı hallerde istirdat yolu gündeme gelebilir. Süreler ve delil seti önemlidir.

Soru: Faiz çok yüksek; “fahiş faiz” diye itiraz edersem düşer mi?

Cevap: Faizin niteliğine (akdî/temerrüt), dayanak mevzuata ve hesap yöntemine göre değerlendirilir. Hesap kalemleri ayrıştırılmadan doğru sonuç alınamaz.

Soru: Banka blokesi kalkar mı?

Cevap: Dosyanın kesinleşme durumu, yürütülen işlemler ve açılacak davanın niteliği belirleyicidir. İlk iş tebligat–kesinleşme–haciz hattını doğru okumaktır.

Soru: Ben sadece kefildim; bana takip yapılabilir mi?

Cevap: Kefalet metni ve sözleşme kurgusu görülmeden kesin konuşulamaz. Ancak birçok dosyada sıfat ve sorumluluk kapsamı hatalı kurulabilmektedir.

Soru: “Borcun tamamı muaccel” denmiş. Gerçekten tüm borcu isteyebilirler mi?

Cevap: Muacceliyet, özellikle tüketici ilişkilerinde şartlara bağlıdır. Uyarı, tebliğ ve süre unsurları dosyada aranır.

12) İzmir’deyiz; ancak, teknolojinin imkanları (UYAP sistemi) ile ve diğer şehirlerdeki meslektaşlarımızın yardımı ile hukuki süreçlerinizi Türkiye’nin her yerinden rahatlıkla yürütebiliyoruz.

Av. Mert SOYDEMİR
İzmir Barosu 15286
05549421395

Bilgilendirme notu: Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut dosyada izlenecek yol, evrak ve takip safahatı incelenerek belirlenir.